AI atorlugu kulturimik neriuisarneq pillugu naalakkersuisuni tunngavigisaq pingaarutilimmik
Naalakkersuisuni tunngavigisaq nutaaq nipilersukkanik aamma nutaaliortutut imaqassutsinik pilersitsisartut tamakku illersornissaannik suliaqarnermut aqqummik pingaarutilimmik inissiivoq. Kodami ingammik qarasaasiatigut ingerlatsissutsit pisinnaatitaaffiillu, ataqatigiissaaralutik suliallit ernereernermi atugarisassaat pitsaanerit, nipilersornermut iliuuseqarnermut pilersaarut nutaaq, tusagassiorfiit pillugit isumaqatigiissummi takkuttussami danskinit imarisat nukittorsakkat, aamma piffissamut ungasissumut kultureqarnermi politikkikkut takorluukkat pillugit anguniagarisat naalakkersuisunit paatsuugassaanngitsutut oqaasertalersuinerit erseqqissarneqarput.
Danskit nipilersornikkut ingerlatsinerannut, aamma inunnut nipilersukkanik pilersitaqartunut ingerlassaqarfinnik pingaarutilinnik naalakkersuisuni tunngavigisaq nutaaq imaqarpoq.
Kultureqarnermi kaaviiaarfimmik teknologiimi allanngoriartornerup neriuissannginneranik, taamaattorli pilersitsisunik, pisinnaatitsissutinik piginnittunik, aamma demokratiimi naleqassutsinik ataqqinnilluni iluseqartutut pisussaatinniarneranik naalakkersuisut sulissuteqarniarnerat ingammik Kodami, nipilersuusiortunik, taalliortunik nipilersuutinillu saqqummersitsisarfinnik sinniisuusumi maluginiarneqarpoq.
Taamaalisukkut AI-mi sullissivinnut, aamma digitaalikkut toqqammavinnut inuit pilersitaqarnerat tunngaviusutut suli najoqqutassatut akuerineqartuarnissaa naalakkersuisut erseqqissarpaat. Naalakkersuisuni tunngaviusumi naalakkersuisut aamma Danmarkip Europallu digitaalikkut namminersortuunerisa nukittorsarnissaat pillugu siamasinnerusumik anguniagaq saqqummiuppaat, aammalu nunarsuaq tamakkerlugu ’tech-gigantinit’ (teknologiimik atugaqarlutik iluanaaruteqarnerpaanit) teknologiit nutaat allanngoriartortitaaffiat taakkuinnarnit nassuiarneqassannginnerat qularnaarniarpaat.
Nipilersuutitsinnut kulturitsinullu inuit tunngaviusut naalakkersuisut illersorniarpaat
Naalakkersuisunit nutaanit tamanna assorsuaq pingaarutilittut saqqummiussaavoq. Qarasaasiakkut ingerlatarisat periarfissanik angisuunik imaqarput, allanngoriartorfilli nipilersukkanik, eqqumiitsulianik kulturimillu pilersitsisunik ajoqusiillutik pissanngillat. Taamaattumik inuit pilersitaqarnerisa tunngaviunerannik, aammalu pilersitsisartut pisinnaatitsissutinillu piginnittut ataqqineqartussaanerannik naalakkersuisut taama paatsuugassaanngitsigisumik aalajangiussaqarnerat aalajangiisuuvoq,” Nicky Trebbien, Kodami inatsisilerinermut politikkimullu pisortaq oqarpoq.
AI-mik sungiusarnermut allanngoriartortitsinermullu pilersitseqqaartutut pisinnaatitaaffigisaqarluni illersukkattut imarisanik inatsisilersugaanngitsutut atuinerit eqqumiitsuliortunit aamma pisinnaatitsissutinik piginnittunit naleqassutsinik nunarsuarmi tech-imik atugaqartutut suliffeqarfinnut nuussaqarnissamik aarleqqutissiinera pillugu Kodap piffissami sivisunerusumi aarlerisaarussutigisimavaa. Taamaattumik isummanik pitsaasunik piviusutut iluarsiissutinut allanngortitsinissamut naalakkersuisuni tunngaviusup politikkikkut pingaarutilittut aallaaviussanera Kodap isiginiarpaa.
”Maannakkut oqaatsit pisinnaatitsissutit pilersitseqqaartutullu pisinnaatitaaffigisat qitiutillugit malittarisassianut paatsuugassaanngitsunut, aamma tigussaasutut toqqammavissanut allanngortinnissaasa qularnaarnissaat pineqalerpoq, aammalu nipilersuutinik pilersitsisartut tamanik takunnissinnaanernik, akuersissutinik, aammalu pilersitatik atugarineqaraangata akilerneqartarnissaannik qularnaarissapput,” Nicky Trebbien oqarpoq.
Ataqatigiissaaralutik sulialinnut ernereernermi atugassarisat nipilersornermik ingerlatsinermut piujuartitsisumut aalajangiisuupput
Aamma sulisartunut katitikkanik isertitalinnut – ataqatigiissaaralutik sulialittut taaneqartartunut – ernereernermi atugassarisanut ilutsinik naalakkersuisut misissuiniarnerat Kodap aamma nuannaarutigaa.
Danskini nipilersornerit suna tamaat tikillugu toqqammavinnik nukittuunik pisariaqartitsipput
- Nicky Trebbien
Tassaavoq ukiup kingulliup ingerlanerani kultureqarnermi ingerlatsivimmit, aamma nutaaliortutut inuussutissarsiorfimmit kattuffiit siamasissutut illersortuusut peqatigalugit Kodap ingerlanniakkami ilaatut sulissutigisimasaa. Nipilersuutinik pilersitsisartunut amerlasuunut suliaqarneq isertitaqarfinnit arlalinnit katitigaavoq, taamaattumillu taakku tamatigut ileqquliussaasutut aaqqiissutinut naleqquttuuneq ajortarput.
Nipilersuutinik pilersitsisut amerlasuut isertitatik aningaasarsiaqartartutut, namminersortutut, aamma akissarsiaqartartutut kattuttarpaat, taamaattorli angajoqqaanngornerminni isumannaatsuutiffimmik iluaquteqannginnissamut aarlerinartoqarfimmiittarput. Taamaattumik ataqatigiissaaralutik sulialinnut ernereernermi atugassarisanut ilutsinik pitsaanerusunik misissugaqarnissamik pisariaqartitsinermik naalakkersuisut maanna taakkartugaqarnerat assorsuaq nuannaarutissaavoq, Nicky Trebbien oqarpoq.
- Nicky Trebbien
Nipilersornermi iliuuseqarnermut pilersaarut nutaaq danskini pilersornermik ingerlatsinermut toqqammavinnik nukittunernik tunniussaqarsinnaavoq
Naalakkersuisut nipilersornermi iliuuseqarnermut pilersaarummik nutaamik, inuiaqatigiinni, nipilersornermik ilinniartitsinermi, aamma eqqumiitsuliortunik arnanik tapersersuisumik nipilersornerup inissisimaffianik siamasissumik nukittorsaasussamik suliaqarniarnerat Kodap iluaralugu aamma isigaa.
Nipimik pigisallit amerlanerit nipilersuutinik pilersitsinissamut, saqqummersitsinissamut aamma inuussuteqarnissamut periarfissaqarfissaannik nipilersornermi ingerlataqarnermut nukittunerusumut, aamma siamasinnerullunilu piujuartitsinerusumut Kodap suliaqarneranut tamanna naapertuuppoq. Taamaalinerani 2040-p tungaanut kultureqarnikkut politikkikkut takorluukkamik kattussamik naalakkersuisut pilersitsiniarnerat Kodap iluaralugu malugaa, taannalu kultureqarnermi ingerlataqarfigisamik suleqateqarluni suliarineqassaaq, aammalu danskini kultureqarnikkut politikkimut piffissamut ungasissumut anguniagassanik inissiissalluni.
”Danskini nipilersornerit suna tamaat tikillugu toqqammavinnik nukittuunik pisariaqartitsipput – pisinnaatitsissutinit, aamma piginnaasallit allanngoriartortitaanerannut akiliuteqarnernit, suiaassutsit oqimaaqatigiinnerannut, aamma tusarnaarianut aqqutissanut tunngatillugit. Taamaattumik nipilersornermi iliuuseqarnermut pilersaarummut nutaamut, aammalu piffissamut ungasissumut kultureqarnermi politikkikkut takorluukkamut naalakkersuisut ingerlatsilerniarnerat ilurinarpoq, suliarisamullu ilassuteqarnissarput qilanaaraarput,” Nicky Trebbien oqarpoq.
Tusagassiorfiit pillugit isumaqatigiissummi takkuttussami danskinit imarititat nukittorsakkat
Kiisalu ilaatigut danskinit imarisanik tunisassiornermik nukittorsaasussamik, aammalu danskinit imarititanit kinguaariit tamarmik naapitaqartarnissaannik qularnaarisussamik tusagassiorfiit pillugit isumaqatigiissummik nutaamik naalakkersuisut atsiuiniarnerat Kodap maluginiarpaa.
Danskini nipilersuutit aamma danskit kulturiat nunarsuarmi toqqammaviit suli annermik imaqqortusiffianni tusagassiorfiit inissisimaffigisaanni paatsuugassaanngitsumik inissaqartitaanissaat Kodamut aalajangiisuuvoq.
”Nipilersornermi kultureqarnermilu ingerlatsivimmik nukittuumik pigisaqarusussagutta tamanna tusagassiorfinnik, aamma sullissivinnik danskinit imarisanik, kultureqarnermik, aamma piginnaanilinnik nutaanik pingaarnersiuisumik pisariaqartitsivoq. Kultureqarnermi kaaviiaarfiusumut tamarmut tamanna aalajangiisuuvoq,” Nicky Trebbien oqarpoq.
Ataatsimut isigalugu danskinit nipilersornermut, kultureqarnermut, aamma inunnut imarisanik pilersitaqartunut aqqummut eqqortumut naalakkersuisuni tunngaviusoq Kodap alloriarnertut pingaarutilittut isigaa.
”Naalakkersuisuni tunngaviusoq nipilersuutinik pilersitsisartunut, aamma Danmarkimut nutaaliortuusumut anguniakkanik pingaarutilinnik arlalinnik imaqarpoq. Tamaani pineqarput qarasaasiakkut ingerlatarisanik naapitsinermi pisinnaatitaaffinnik illersuinerit, danskit nipilersuutaannut toqqammavissat nukittunerit, aamma kultureqarnermi politikkimut piffissamut ungasinnerusumut aqqutissaq. Pisinnaatitsissutinik, danskit nipilersuutaannut toqqammavinnik, siunissamullu nukittorsaasunik anguniakkat piviusutut politikkimut allanngortinnissaat pillugit naalakkersuisut nutaat suleqatiginissaat qilanaaraarput,” Nicky Trebbien oqarpoq.